« Older Entries Newer Entries » Subscribe to Latest Posts

30 Mar 2014

હિર્ણકશ્યપ

Posted by sapana. 3 Comments

Hirnayakashyap_color

હિર્ણકશ્યપને કઈ જગાએ જઈને મારુ?
એને તો વરદાન મળ્યું
તને કોઈ નહીં મારી શકે
ન ઘરમાં ન બહાર
ન રાતના ન દિવસના
ન તલવારથી ન ભાલાથી
હું મારામાં રહેલા હિર્ણકશ્યપને (ઈગો) શી રીતે મારુ?
ન ઘરમાં ન બહાર
ન દિવસના ના રાતના
ન ભાલાથી ના તલવારથી
હું હરિશચંદ્ર જેવી સત્યવાદી નથી..
શું આ હિર્ણકશ્યપ સદા મારાંમાં જીવશે?
સપના વિજાપુરા

21 Mar 2014

અભિમાન શું?

Posted by sapana. 6 Comments

old-age

આપ્યું તને ઈશ્વરે જો રૂપ એમાં વળી અભિમાન શું?
જોબન જવાનું છે ને નહી આવે ફરી અભિમાન શું?

ફીરોન કે રાવણ ઘડીની બાદશાહત એમની
નાનો કે મોટો ધૂળમાં મળશે એક’દી અભિમાન શું?

દોલત હો કે એ શોહરત સાથી છે પળભરની અહીં
કાંઈ કબરમાં સાથ તો આપે નહીં અભિમાન શું?

છોરાં તમારાં ડોકટરકે એન્જીનિયર બને
એ એક દિન છોડી જવાનાં તો પછી અભિમાન શું?

કાળા મજાના કેશ લહેરાતા સુગંધીદાર છે
એ કાલ ધોળા થઈ, જશે દર્પણ ડસી અભિમાન શું?

ભક્તિ કરે પંડિત અને મસ્જીદ જાયે મોલવી
ખોટો નથી કોઈ ધર્મ ભજ અલ્લાહ હરી અભિમાન શું?

મશહૂર ‘સપના’થઈ ગઈ છે આપની તો પ્રીતમાં
સપનું હતું જે આંખનું ગયું છે ફળી અભિમાન શું?
સપના વિજાપુરા

10 Mar 2014

નિહાળુ છું

Posted by sapana. 7 Comments

200355364-001

નયનને બંધ રાખીને નિહાળુ છું
ખુદાને એમ મારામાં જ પામું છું

હું સીક્કા પ્રેમનાં બે ચાર રાખું છું
કોઈ ભૂખ્યાને જોઈને ઉછાળું છું

છો ઉગતા સૂર્યની પૂજા કરે લોકો
હું તો બસ ડૂબતા જણ ને બચાવું છું

જખમ ક્યા કેટલા મળ્યા ને કોનાથી
હિસાબ એનો થશે એવું હું માનુ છું

નયનમાં તો રહો સપના તણી વ્હાલા
નજરના નીરમાં ‘સપના’ પલાળું છું
સપના વિજાપુરા

1 Mar 2014

આ શહેરમાં

Posted by sapana. 5 Comments

Crying-Woman

જિંદગી શરમાય છે આ શહેરમાં
મોત પણ પડઘાય છે આ શહેરમાં

રેતની માફક હતી આ જિંદગી
ક્ષણ ને પળ સરકાય છે આ શહેરમાં

રંગ બે રંગી હતાં ફૂલો જ જ્યાં
પાનખર વરતાય છે આ શહેરમાં

આંગળીનાં ટેરવે મિત્રો હતાં
ત્યાં શત્રુ ભટકાય છે આ શહેરમા

આંસુંના બદલે મળે છે સ્મિત પણ
આમ દુખ વ્હેચાય છે આ શહેરમાં

એકદમ વિશ્વાસનું ખંડન થયું
આજ મન ગભરાય છે આ શહેરમાં

રોજ સપના તૂટવાનાં છે અહીં
ને નવાં સરજાય છે આ શહેરમાં
સપના વિજાપુરા

14 Feb 2014

પ્રેમ છે

Posted by sapana. 2 Comments

index

પ્રેમ ઈશ્વર છે ને ઈશ્વર પ્રેમ છે
છે અમર આત્માને નશ્વર દેહ છે

હર દિવસ હો પ્રેમનો એ આસ છે
હર હ્ર્દયમાં ખૂબ મળતો નેહ છે

વેર ભૂલાવી કરું હું શુધ્ધ એ
એક નિર્મળ આતમા એ ભેટ છે

આ જગતનો પ્રેમ મિથ્યા ભ્ર્મ છે
પ્રેમ અવિનાશી ને શાશ્વત એજ છે

ઓ ખુદા લે ફૂલનો આ ગુચ્છ તું
તું જ છે વેલેનટાઈ,સ્નેહ છે

આ જગતની કોણ પરવા પણ કરે?
ઈશ્ક ‘સપના’નો ખુદા ને પ્રેમ છે
સપના વિજાપુરા

31 Jan 2014

સમી સાંજનાં સપનાં

Posted by sapana. 22 Comments

DSC_6982_copy

મિત્રો,
સમીસાંજનું એક સપનું સાચું પડ્યું..૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૪ મારાં માટે એક યાદગાર પ્રસંગ બની ગયો.એક સપનું આંખોમાં લઈ ભારત આવી હતી. મારા દ્વિતીય સંગ્રહનું વિમોચન..અને સખત મહેનત બાદ ‘સમીસાંજનાં સપનાં’ ને જગત સામે ખૂલા મૂકી દીધા…ખૂલી આંખના સપનાં’ બાદ આ સમીસાંજના સપનાં વિશ્વકોશ ટ્ર્સ્ટ હોલમાં હવામાં પતંગિયાની જેમ લહેરાઈ ગયાં..આ સાથે મારાં મિત્રો જે આવી ના શક્યા એમનાં માટે મારો પ્રતિભાવ અને આભાર રજુ કરું છું..

સૌ પ્રથમ આપ સર્વને પ્રજાસત્તક દિવસની મુબારકબાદ..
તન વસ્યું પરદેશમાં તો શું થયું?
હું હમેશા આંખ ને દિલમાં વતન રાખું..

માનનીય ખલીલ ધનતેજવી સાહેબ,શ્રી રઈશભાઈ મણીયાર, ભાઈ શ્રી કૄષ્નભાઈ દવે,ભાઈ શ્રી હર્ષદ ત્રિવેદી સાહેબ,મારા મિત્ર શ્રી ભરતભાઇ દેસાઈ,મિત્ર શ્રી બેદાર લાજપૂરી સાહેબ તથા મારા પુત્ર સમાન ચંદ્રેશ મક્વાણા
આપ સર્વ કવિગણનો ખૂબ જ હ્રદયપૂર્વક આભાર માનું છું કે આપના અત્યંત બીઝી સ્કેજ્યુલમાંથી સમય કાઢી મારાં સંગ્રહ સમી સાંજનાં સપનાં ના વિમોચાન માટે પધાર્યા. હું ઘણી નસિબદાર લેખાઉ કે સુપ્રસિધ્ધ ગઝલકાર શ્રી ખલીલ ધનતેજવીનાં શુભ હસ્તે મારાં સંગ્રહનું વિમોચન થઈ રહ્યુ છે આ પ્રસંગ મારાં માટે ખૂબ યાદગાર થઈ જશે.મોરારીબાપુના આશિર્વચનો મળી ગયાં અને રઈશભાઈએ સંચાલનની બાગડોર સંભાળી..આનાથી વધારે સપના બીજું શું માંગે?

ખૂબ નાનો પાલવ છે મારો છ્તાં ઈશ્વર
તું ભરી દે એમાં બધી જાતનાં સપનાં

“ખૂલી આંખનાં સપનાં” પછી આપની સમક્ષ સમી સાંજનાં સપનાં ‘ લઈને આવી છું. આ સંગ્રહને પણ ખૂલી આંખનાં સપનાં જેટલી લોક માન્યતા મળે એવી અભ્યર્થના છે.કહેવાય છે કે જ્યાં ના પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ…કોઈએ બરાબર કહ્યુ છે.કવિતા એટલે સપનાની દુનિયા.હકિકતથી દૂર જ્યાં એક સપનાંનું નગર વસી જાય છે.કવિતા એટલે વાદળ પર કુમકુમ પગલાં!! કવિતા એટલે સિતારાઓને ગણી ગણી પાલવમાં મૂકવાં,કવિતા એટલે ચાદની સાથે વાતો, કવિતા એટલે ઈશ્વર સાથે વાતો,કવિતા એટલે પ્રિયતમ સાથે વાતો..કવિતા એટલે ફૂલોની સુવાસને મેહસુસ કરવી,કવિતા એટલે વૃક્ષોની વેદના અનુભવવી. કવિતા એટલે પ્રાણીઓ સાથે દોસ્તી કરવી કવિતા એટલે પતંગિયાની પાછળ શબ્દો શોધવા દોડવું.કવિતા એટલે કુંવારી કન્યાનું સપનું..કવિતા એટલે કરચલીવાળા હાથની લાકડી..કવિતા એટલે સપનાની આંગળી પકડી શબ્દોની શોધમાં ભમવું..મારાં માનવા પ્રમાણે કવિતાની પહેલી પંકતિ ઈશ્વર તરફથી આવતી હોય છે પછી એને પ્રાસમાં બેસાડવાનું કામ ઇશ્વર માનવીને સોંપે છે.આજ જ્યારે એક સપનું સાચું પડી રહ્યુ છે ત્યારે દીકરાની યાદ આવી ગઈ…

એક સપનું સાચું પડે તો?
આવવા મન તારું કરે તો?

હવામાં ઊડતાં મીઠાં મધૂર પ્રેમમય શબ્દોને રદિફ તથા કાફિયામાં ગોઠવી લયબધ્ધ કવિતા બનાવવી એટલે ગઝલ..ગઝલનો આમ તો અર્થ પ્રિયતમા સાથે ગુફતગુ થાય પણ હવે બધાં જ વિષય પર ગઝલ લખાય છે.ગઝલ લખવા પ્રેરિત શ્રી વિવેકભાઈ ટેલરે કરી હતી, પણ ગઝલ લખતાં હું રઈશભાઈના પુસ્તક ગઝલનાં રૂપ અને રંગ પરથી શીખી..જોકે હજું પાશેરામાં પહેલી પૂણી છે અને આપ સર્વનો આવકાર અને પ્રેમ છે.
બીજ સપનાંનું ફળી ગ્યું છે જુઓ
એકમાંથી લાખ સરજાઈ કે બસ..

સપનાં જોવાની આદત તો નાનપણથી જ હતી…આમ તો દરેક માનવી સપનું સાથે લઈને જ જીવે છે..મારાં ઘણાં સપનાં પૂરા થયાં., ઘણાં અધૂરા રહ્યા.અને ઘણાં સપના પૂરાં થવાનાં બકી છે.સપના જોતા મારી આંખો થાકતી નથી.પણ સપનાં ની સાથે આંખોનો સંબંધ છે એવું મારું માનવું નથી.સપનાંનો સીધો દિલ સાથે સંબંધ છે.સપનાંનું ઊદભવસ્થાન હ્રદય છે.શ્રી અબ્દુલ કલામ આઝાદે એક જગ્યાએ કહ્યુ હતું કે સપને વોહ નહીં જો નિન્દમે દેખે જાતે હૈ, સપને વોહ હૈ જિસે પૂરે કિયે બગૈર નિન્દ નહી આતી….
નામ સપનાં રાખું છું
આંખ સપના રાખું છું.
કોઈ લૂટે ના એને
ધ્યાન સપનાં રાખું છું

સમી સાંજનાં સપનાં પણ મારૂ તથા મારાં પતિનું એક સપનું હતું.જે આજ સાકાર થઈ રહ્યુ છે જેના માટે હું મારાં પતિ તથા મારાં પ્રેમી મારાં જીવનસાથી શરિફ વિજાપુરાનો દિલથી આભાર માનું છું. એ હમેશા મને કહે છે તું સપનાં જો,પૂરા કરવાનું કામ ઉપરવાળાનું છે અને કોશિશ કરવાનું કામ મારું છે..શરીફ સિવાય મારું એક બીજું સપનું અમારો દીકરો શબ્બીર વિજાપુરા છે.શરિફે જો મને સપનું જોવા માટે આંખોં આપી તો આ સપનું લઈ ઊડવા માટે શબ્બીરે પાંખો આપી.
કલેજાનાં ઓ ટૂકડા ઊડવા ઊંચે ગગન આપું
સતત ખુશ્બુ પ્રસારે દૂર પાંખોમાં પવન આપું

એનાં કારણે ગુજરાતી ફોન્ટ અને વેબસાઈડ બનાવી લખતાં શીખી છું…શબ્બીર સાથે મારાં ઘણા સપના સંકળાયેલા છે..સપના સાથે દુઆઓ પ્ણ ..જેમાથી એક સપનું જે શબ્બીરે મારી આંખોને આપ્યુ હતું તે હતું ફેઈસબુકમાં જોબ કરવાનું…જે સાકાર થયું છે..આવતી કાલથી એ ફેઇસબુકમાં જોડાઈ રહ્યો છે.એનાં માટે હું શબ્બીર માટે ગર્વની લાગણી અનુભવુ છું…શબ્બીરના શબ્દોમાં કહુ તો એને ખૂબ ગર્વ થાય છે કે એની માં એક લેખીકા છે.
અંતમાં પ્રદીપભાઈ રાવળ નો આભાર માની લઉ જેમણે મને એમનાં સાપ્તાહિક જનફરિયાદમાં વિદેશનાં તંત્રી તરીકે સ્થાન આપ્યુ.અને આભાર મારાં સર્વ સગા વહાલાઓને જેમણે દૂર દૂરથી આવી આ પ્રસંગમાં ઉપસ્થિતી આપી મને પ્રોત્સાહિત કરી છે.

ફરી એક વાર આભાર મારાં જીવનસાથીનો જેમણે મને સતત લખવા માટે પ્રોત્સાહન આપ્યુ છે.અને ખાસ આભાર જાફર દાંત્રેલિઆનો જે મારો ભાણીઓ છે.નો જેણે આ કાર્યક્રમમાં કોઈ કમી ના રહે એની ચોકસાઈ રાખી છે.આંતમા કવિગણનો આભાર અને શ્રોતાઓનો ધન્યવાદ…
સપના વિજાપુરા

6 Jan 2014

મોકો મળ્યો

Posted by sapana. 7 Comments

pushp

તને પુષ્પ ધરવાનો મોકો મળ્યો
ખુદાને ય ભજવાનો મોકો મળ્યો

નયનમાં ય તરવાનો મોકો મળ્યો
જીગરમાં ય વસવાનો મોકો મળ્યો

હતું ગામ નાનું મજાનું છતાં
વિદેશે ય ફરવાનો મોકો મળ્યો

સુવાળો હતો હાથ મુજ હાથમા
કિરણમાં નહાવાનો મોકો મળ્યો

ઘણી નાવ ડૂબી છે કિનારા ઉપર
મને તો ઉભરવાનો મોકો મળ્યો

રહું ક્યા સુધી ચૂપચાપ એ હ્રદય
લે બોલું કહેવાનો મોકો મળ્યો

ગઝલ આમ તો કોણ આ સાંભળે
અહી કૈંક કહેવાનો મોકો મળ્યો

આ ‘સપના’ ખરી છે, દિવસ છે છતાં
લો સપને ય સરવાનો મોકો મળ્યો

સપના વિજાપુરા

3 Dec 2013

ગેસ્ટ થઈ ગયો

Posted by sapana. 6 Comments

electric

આજનો દી’ વેસ્ટ થઈ ગયો
ઠીક ચાલો રેસ્ટ થઈ ગયો

ટાઢમાં ઈલેકટ્રીક બ્લેનકેટ
મીત્ર મારો બેસ્ટ થઈ ગયો

જોઈ લીધું મુખ તમારું
લો દી’ મારો બેસ્ટ થઈ ગયો

ડાંખળી લો એક એક બસ
લો મજાનો નેસ્ટ થઈ ગયો

જે હતો માલિક આ ઘરનો
જોત જોતા ગેસ્ટ થઈ ગયો

કોકનો મેસેજ કોઈને
બાપરે રે પેસ્ટ થઈ ગયો

ચાંદ આવ્યો દેશ મૂકી
ઈસ્ટનો એ વેસ્ટ થઈ ગયો

હાથ છોડી ગ્યા છે દુઃખમાં
લો સગાનો ટેસ્ટ થઈ ગયો

ધમધમાટ એ આકરો છે
સાથ એનો જેસ્ટ થઈ ગયો

થઈ ‘સપનાં’ની ઉજાણી
આજ યારા ફેસ્ટ થઈ ગયો

સપના વિજાપુરા

19 Nov 2013

કાજલ ઓઝા વૈદ

Posted by sapana. 8 Comments

photo(140)
“કાજલ ઓઝા વૈદ એક ધારદાર લેખિકા છે” શ્રીમતી ડો. મધુમતી મહેતાના મુખથી જ્યારે કાજલ ઓઝા વૈદની ઓળખાણ સાંભળી ત્યારે આગળ કાંઈ કહેવાનું રહેતું જ નથી એક વાક્યમાં ઘણું બધું કહેવાય ગયું.
શિકાગોના સાહિત્ય પ્રેમીઓને   ડો અશરફ ડબાવાલા તથા ડો. મધુમતી મહેતાએ કાજલ ઓઝા વૈદ સાથે સંવાદ કરવા આર્ટ લીવિંગ સેન્ટરમાં ભાવભીનું આમંત્રણ આપ્યું.શિકાગો આર્ટ સર્કલ અવાર નવાર સાહિત્યકારોને આમંત્રણ આપી સાહિત્ય પ્રેમીઓને રસથાળ પીરસતું રહે છે.
ઓકટોબર એટલે હલોઈનની  ભેકાર રાત્રી..પાનખરની રાત્રી..પીળા પાંદડા હવામાં ઊડે અને ઠંડીની શરૂઆત…હવામાં નીરાશા હતી.પણ જ્યારે આર્ટ લીવીંગ સેન્ટરમાં દાખલ થઈ તો.ડો મધુમતીના શબ્દો કાને અથડાયા..”કાજલબેન એક ધારદાર લેખીકા છે ” ત્યારે ઉદાસી અડધી ગાયબ થઈ ગઈ.માઈક જ્યારે  કાજલબેનના હાથમાં આવ્યું અને એમણે બોલવાનું શરૂ કર્યુ તો બાકીની ઉદાસીનતા પણ છૂમંતર થઈ ગઈ.
કાજલબેને પોતાના પુસ્તકો પરિચય આપ્યો …કૃષ્નાયન અને દ્રોપદી વિશે વાતો ચાલી..
કાજલ ઓઝા વૈદ એક પ્રભાવશાળી વ્યકિતત્વ ધરાવે છે.એ સ્ત્રી ચેતના વિષે ચર્ચા કરે છે ત્યારે મને વિચાર આવે છે કે  આ સમાજે  સ્ત્રીને એક સેકન્ડ ક્લાસ સીટીજન તરીકે રાખી છે. મનની સ્વતંત્રતાની જરૂર છે. સ્ત્રી એક દીકરી,એક બહેન,એક પત્ની એક મા સિવાય એક સ્ત્રી પણ છે…એનું પોતાનું એક અસ્તિત્વ છે..ઓળખાણ છે..જે સમાજ ભૂલી જતો હોય છે.જ્યારે આવાં પ્રકારની ચેતનાની વાત સાંભળી એ તો સ્ત્રી હોવાનો ગર્વ અનુભવાય છે…
સ્ત્રી તથા પુરુષ દરેક જીવનનાં ઘણાં તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે.દરેકના જીવનમાં સારા નરસા પ્રસંગો બને છે..હર જિંદગી એક કહાની હૈ..એમ કાજલ ઓઝા વૈદની પણ એક કહાની છે…મોટાં ભાગની સ્ત્રીઓ પોતાનાં અતિતથી ભાગતી રહે છે..જ્યારે કાજલ ઓઝા વૈદ પ્રમાણિકપણે સહજતાથી અને સરળતાથી પોતાનાં ભૂતકાળની વાતો કરે છે..અને એ વાતો કરતાં કોઈ ભય કે અચકાટ અનુભવાતાં નથી. કોઈ પણ સ્ત્રી કે પુરુષને એટલી તો સ્વતંત્રતા હોવી જોઇએ કે કોઈ પણ જાતનાં ભય વગર નિખાલસતાથી પોતાની વાત કોઈને કહી શકે…

કાજલબેનનાં ઘણાં પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં છે..એમણે ૨૦૦૫ થી લખવાનું ચાલુ કર્યુ..અત્યાર સુધીમાં એમનાં છપ્પન પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં છે.ગુજરાતમાં કોઈ પણ સાહિત્યકાર નાં આટલા ટૂક સમયમાં આટલા બધાં પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં હોય એવું મેં નથી સાંભળ્યું.એમાં કૃષ્નાયનનું તો જુદી જુદી ભાષામાં અનુવાદ પણ થયેલું છે.

કાજલબેન હમેશા મને પ્રેરણા આપે છે.મારી કલમ અને મારાં ટેરવાને નહીં અટકવાની સલાહ આપે છે.હું આભારી છું ડો. અશરફભાઈ ડબાવાલાની તથા ડો. મધુમતી મહેતાની કે  દુનિયાના સાહિત્યકારોને એ આમંત્રણ આપે છે અને શિકાગોના સાહિત્ય પ્રેમીઓને સાહિત્યરસ માણવાનો મોકો મળે છે.

કાજલબેન એક કલાક સુધી અચકાયા વગર બોલતા રહ્યા અને પોતાનાં વક્તવ્યથી સર્વને ઝકડી રાખ્યાં..પછી સવાલ જવાબનો સીલસીલો ચાલુ થયો..શ્રોતાઓ એ ઘણાં રસપ્રદ સવાલ કર્યા અને કાજલબેને એનાં સચોટ જવાબ આપ્યા હતાં.

છેલ્લે એમનાં સંવાદમાં એક વાત સ્પષ્ટ થઈ ગઈ હતી કે કાજલબેન પ્રમાણિક લેખિકા છે..માણસ જો પોતાની સાથે પ્રમાણિક ના હોય તો પ્રમાણિકપણે  લખી ના શકે એટલે માણસે પ્રમાણિક બનવાની જરૂર છે…કાજલબેનની સાથે મારી બીજી મુલાકાત હતી.પણ જ્યારે પણ હું એમને મળી ત્યારે નવો જુસ્સો અને નવી પ્રેરણા લઈ નીકળી છું…
સપના વિજાપુરા
_________________

7 Nov 2013

ફટાકડા

Posted by sapana. 3 Comments

Girl-with-sparkler

ઘરનાં ઊંબરા પર ઊભી ઊભી આકાશમાં ફટાકડામાંથી ઊડતાં સિતારા જોઈ રહી હતી…ચારે તરફ આનંદ આનંદ છવાયેલો છે..ઘર ઘર દિવડા બળી રહ્યા છે..ઘર આંગણ રંગોળીથી શોભી રહ્યુ છે ….આજુબાજુના ઘરોમાં રંગબેરંગી લાઈટ ઝબકારા મારી રહી છે..નવાં નવાં કપડામાં બાળકો ટોળાને ટોળા ફરી રહ્યા છે…રામજી વનવાસથી પાછાં ફર્યા તો અયોધ્યામાં જે ઉલ્હાસ હતો એવો જ ઉલ્હાસ માનવગણમાં દેખાતો હતો.પણ એનાં ચહેરા ઉપર સ્મિત આવતું ન હતું..પણ આમાસની રાત જેવાં કાળા ઉદાસીનામ વાદળો ઘેરાયેલા હતાં.એણે આકાશ પરથી નજર ફેરવી લીધી પણ ફટાકડાનાં અવાજ જાણે કાનનાં પડદા ફાડી નાંખતાં હતાં.ઉદાસ આંખો કૈંક શૉધી રહી હતી..એ ઉંબરામાં ફસકાઈ પડી…પોતાના સુના ખોળામાં હાથ ફેરવ્યો..હજું સુધી રેશમાની કાયાનો ગરમાવો હથેળીને સ્પર્શી જતો હતો…

ઝળઝળિયાથી ઝાંખી થયેલી આંખોમાં રેશમાનો ચહેરો આવી ગયો…રેશમાં જ્યારે પિન્ક રંગનું ફ્રોક પહેરી આવી તો કેટલી બધી ચુમીઓઓ કરી લીધી હતી…આમેય રેશમા બોલકણી ખૂબ હતી…કેટલાં બધાં સવાલ કરતી?? આખી શેરીમાં બધાંની લાડકવાયી…ઘરનાં નોકરોથી માંડી દુકાનોનાં શેઠ પણ રેશમાને બોલાવ્યા વગર ના રહેતા..પેલું કહે છે ને પરાણે વહાલી લાગે એવી….બસ મીઠી મીઠી…ગોરો વાન અને પાંચ વરસની રેશમાં ભરાવદાર એટલી કે ફૂઇમાએ નામ આપ્યું હતું ઢેફલી..ગોળ મટોળ ઢેફલીને પણ ફૂઈમાં ખૂબ વહાલા..ફૂઈમા પૂછે ડેફલી કોની દીકી?? તો તરત કહે ફૂઈમાની…

દિવાળી માથા પર એટલે ઘરમાં ઝાળા પાડવાં વાંસણ ઉટકવા હજારો કામ….રેશમાની મમ્મી .. આલીયા કામમાં અટવાયેલી હતી…કામવાળીને કામ બતાવવા સાથે સાથે સાફસુફી કરવી….આમ તો દિવાળી હિન્દુનો તહેવાર પણ આ ઘરમાં કદી આ હિન્દુનો કે આ મુસલમાનનો તહેવાર એવું ગણાતું નહી બધાં તહેવાર ઉત્સાહથી મનાવાતા…અને જેટલી તૈયારી ઈદની થતી એનાં કરતાં વધારે તૈયારી દિવાળી અને બેસતા વરસની થતી… આલીયા પર કામનો બોજો ખૂબ હતો,,આમ તો કામવાળી પણ કામવાળીની પાછળ પાછળ ફરવુ…વળી ઘરમાં સાસુ ,સસરા , દિયર અને દેરાણી…સાસુ સસરા તો વૃધ્ધ હતાં પણ આલીયા એટલી સારી કે દિયર અને દેરાણીનું કામ પર એનાં માથાં પર આવી જતું..

આલીયા કામ કરતી જાય અને રેશમા એની ઑઢણી પકડી પાછળ પાછળ ફરે….”મમ્મી પૈસા દે..મમ્મી પૈસા દે..ફટાકડા લાવવા છે..ફટાકડા લાવવા છે…”મમ્મી ના પાડ્યા કરે “નહીં બેટા..ફટાકડા ફોડીયે ત્યારે કોઈ મોટું માણસ હારે જોઈએ”..રેશમાં બહાર ભાગી ગઈ બેનપણી પાસે …થોડીવારે બેનપણીએ શું સમજાવ્યું કે રેશમા ધીરેથી પાછી આવી અને મમ્મીના પાકીટમાંથી પાંચ રુપિયા લઈ ભાગી ગઈ..આલીયા તો કામમાં ગુંચવાયેલી હતી…શેરીની દુકાનમાં જઈ ફૂલખણી અને ચાંદલીયાની ડબ્બી એવાં નાના નાના ફટાકડા લઈ આવી…

હવે બેનપણીએ ફટાકડા માંગ્યા તો પાંચ વરસની રેશમાએ કહ્યુ કે ” મારી મમ્મીના પૈસા છે હું તને ફટાકડા નહી આપું,”.બેનપણી પણ નાનો દિવો સળગાવી ફટાકડા ફોડી રહી હતી..રેશમાએ ફ્ટાકડા આપવાની ના પાડી એટલે બેનપણી જે આઠ વરસની હતી ગુસ્સામાં આવી ગઈ અને રેશમાનામ પિન્ક રંગનાં નાયલોનના ફ્રોકમાં દિવો ચાંપી દીધૉ….નાયલોનનું ફ્રોક ફર ફર બળવા માંડ્યું..રેશમાં શેરીમાં ચીચયારી પાડતી દોડતી રહી..અને ભડકા મોટાં થતા ગયા…કોઈએ આવીને આલીયાને કહ્યુ તમારી દીકરી શેરીમાં બળી રહી છે…આલીયાનાં હાથમાં કાચનો વાઝ હતો જે હાથમાં સરકી ચૂરેચૂરા થઈ ગયો..બેબાકળી આલીયા શેરીમાં આવી ગઈ…કૉઇ ગોદડુ લઈ આવી રેશમાને ઓઢાડી દીધુ….રિક્ષામાં નાંખી રેશમાને તરત હોસ્પીટલ લઈ ગયા…આલીયાનું શરીર થર થર કંપી રહ્યુ હતું.રેશમાની ચામડી ઉખડી ગઈ હતી….રેશમાના પપ્પા સાદીકભાઈ દુકાનેથી દોડતા આવી પહોંચ્યા….બાપનું હ્રદય ભાંગી પડ્યું…સાદીકભાઈ આ પહેલાં પણ ઢેફલીના એક ફૂઈમા એટલે કે પોતાની સગી બહેન નજમાને બળીને મરતા જોયેલી….ઢેફલીને જોઈ એકદમ જમીન પર ફસકાઈ પડ્યા…દાદીમાને પણ સામે નજમાનો ચહેરો આવી ગયો…ઉપરથી આલીયાને આશ્વાસાન આપતા આલીયાના સાસુ પણ અમ્દરથી તૂટી તૂટી જતાં હતાં…યા ખુદા આ ઘર ઉપર આવો કહેર કેમ ઉતર્યો છે?? યા અલ્લાહ આ કેવું ઈમ્તેહાન છે?? યા અલ્લાહ આ ક્યાં ગુનાની સજા છે???બાનું (આલીયા સાસુને બા કહેતી હતી) અંતરમન કકળતું હતું.

ડોકટરે બરાબર સારવાર કરી….તાત્કાલિક ટ્રીટમેન્ટ પણ આપી…પણ રેશમાં મોટે ભાગે છાતી પર બળી હતી….દિવસ રાત આલીયા અને બા રેશમા પાસે બેસી રહ્યા…ઘરનાં કામ બધાં રખડી પડ્યાં સાસુ વહુ બસ રેશમાની સેવામાં લાગી ગયાં…દવાની સાથે સાથે રેશમાને પ્રેમ કરવાવાળાની દુઆ પણ મળી રેશમાં ધીરે ધીરે સારી થવાં લાગી..મમ્મીનો હાથ છોડતી નહીં…મમ્મી, હું સારી થઈ જઈશને??? મમ્મી હું પહેલા જેવી રૂપાળી થઈ જઈશ્ને???આલીયા સ્નેહપૂર્વક એનાં માથાં પર હાથ ફેરવતી…અને આંખમાં આંસું સાથે કહેતી મારી ડેફલી સરસ થઈ જશે બીલકુલ પહેલા જેવી…બસ તું જલ્દી સાજી થઈ જા…”રેશમાં કહેતી” મમ્મી..હવે હું તારાં પાકીટમાંથી પૈસા નહીં લઉં..હો ને હું ફટાકડા પણ નહીં ફોડું..”આલીયા મોઢુ ફેરવી રડી પડતી…

આજ રેશમાં ઘરે જવાની હતી..ડોકટર આલીયાને જરૂરી સુચના આપતા હતા..રેશમા પણ મમ્મીનો હાથ પકડી ઊભી હતી…ઘરે જવું છે ઘરે જવું છે એની ખુશીનો પાર ન હતો..આલીયાને પણ નીરાંત થઈ હતી રેશમાં મોટે ભાગે છાતી અને વાંસામા બળી હતી..હાશ મારી દીકરી કદરૂપી તો નહી થઈ જાય..નહીંતર દીકરી જાત ક્યા વરાવત…આલીયા રેશમાને લઈને ઘરે આવી…રેશમાં મોટે ભાગે સૂઇ જ રહેતી હતી…ત્રણ દિવસ થઈ ગયા રેશમાને ઘરે આવ્યા ને..બરાબર ખાતી ન હતી…ગોળ મટોળ રેશમા ફીકી પડી ગઈ હતી.જ્યારે આલીયાએ પરાણે થોડી ખીચડી ખવડાવવા પ્રયત્ન કરો તો રેશમાને ઊલ્ટી થઈ ગઈ અને ઊલ્ટીનો રંગ લીલો કાચ જેવો…આલીયા ગભરાઈ ગઈ બાને બોલાવ્યા…બા કહે તાત્કાલિક ડોકટર પાસે લઈ જા…અને રિક્ષામાં નાંખી ફરી હોસ્પીટલ પહોંચ્યા..રેશમાં બેભાન થઈ ગઈ હતી…ડોકટરે ફરી હોસ્પીટલમાં દાખલ કરી બે કલાકમાં તો રેશમા અલ્લાહને પ્યારી થઈ ગઈ…ડોકટરના કહેવા પ્રમાણે ઈન્ફેકશન થઈ ગયું હતુ…આલીયા પાંચ વરસની લાશ લઈ ઘરે આવી….

પચીસ વરસ વીતી ગયા…ફટાકડાનાં અવાજ હજું પણ એવાજ કર્કશ છે અને ફટાકડાની દૂર્ગંધમાં હજું પણ એક માસુમ બાળકની ચામડીની બળવાની દૂર્ગંધ આવે છે….રંગોળીનાં રંગમાં ફક્ત કાળૉ રંગ જ દેખાય છે….જગમગતાં આકાશમાં રેશમાનો હસતો ચહેરો દેખાય છે..અને આલીયાને હજું પણ જ્યારે જ્યારે દિવાળી આવે છે ત્યારે પાંચ વરસની રેશમાં પિન્ક રંગના કપડામાં ભડકે બળતી દેખાય છે…આલીયાએ રેશમાની બેનપણીને માફ કરી દીધી બાળક માનીને પણ આલીયાના દિલમાંથી બધામ બાળકો અને એમનાં માતાપિતા માટે બસ એક જ સલાહ નીકળે છે “ખુશી મનાવો પણ સાવચેત પણ રહો.!!!”
સપના વિજાપુરા
http://kavyadhara.com